29485105
CSENDESKNL
Zobrazit kategorie

Cmentarze żydowskie: miejsca pamięci, zadumy i ciszy

W Czeskim Raju znajdziemy nie tylko piękną przyrodę, zamki i pałace, ale też miejsca przypominające o wielokulturowej przeszłości ziem czeskich.
 
 

Takimi miejscami są m. in. żydowskie cmentarze, które znajdziemy w Turnovie (z 1625 r.), Jičínie (po 1655 r.), mieście Mladá Boleslav (XVI wiek) i w trzech wsiach w okolicy: Dolní Cetno, Písková Lhota - Zámostí i Veselice.

Cmentarze to często jedyny zachowany ślad pozostały po ludności żydowskiej zamieszkującej te tereny. Najstarsze nagrobki żydowskich cmentarzy to pionowo stojące kamienie - tzw. macewy. Jest to pamiątka po biblijnym zwyczaju stawiania kamieni w świętym miejscu, w którym zdarzyło się coś ważnego dla życia duchowego człowieka. Napisy są w języku hebrajskim i mają formę metryki, zawierają bowiem nie tylko imię zmarłego, ale też jego krewnych (w przypadku mężczyzn imię ojca, w przypadku kobiet ojca i męża) i datę śmierci. Nagrobek, który stawiano zazwyczaj w pierwszą rocznicę śmierci pochowanej osoby, mógł zawierać ciekawe symbole: błogosławiące ręce kapłana (grób osoby należącej do rodu kapłanów - kohanim), dzban i misę do obmywania rąk (grób osoby z rodu lewitów, pomocników w świątyni jerozolimskiej), gwiazdę Dawida (pochowana osoba pochodzi z rodu króla Dawida), ew. symbole żałoby (złamana pochodnia, wierzba płacząca) lub znak zawodu (nóż rzeźnika służący do rytualnego uboju, narzędzia do obrzezania, klucze od synagogi sługi synagogalnego). Na terenie ziem czeskich zmarłych chowano w prostych trumnach sosnowych albo na marach, żeby ciało jak najszybciej połączyło się z ziemią, jak mówi Biblia: „Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz“. Kremację uważano za znieważenie ciała, dlatego tradycyjny judaizm zabrania jej. Pojawiła się dopiero w XX wieku, kiedy wielu Żydów zaczęło oddalać się od tradycji religijnych. Osobami ciężko chorymi i zmarłymi opiekowało się bractwo pogrzebowe (Chewra Kadisza), charytatywne stowarzyszenie członków gminy żydowskiej. Zabierali oni ciało zmarłego z domu, żeby rodzina mogła oddać się tradycyjnym rytuałom żałobnym, i przewozili je na cmentarz. Tu było pieczołowicie obmywane i oczyszczane, a na drugi albo trzeci dzień odbywał się pogrzeb. Wszystkich zmarłych - bez względu na pochodzenie czy majętność - chowano w białych szatach. Do grobu nie wkładano żadnych przedmiotów ani darów, ponieważ - jak mówi przysłowie o doczesności wszelkich dóbr - „w całunie nie ma kieszeni“.

W XIX wieku nastąpiła emancypacja Żydów jako pełnoprawnych obywateli, w związku z tym pojawiają się napisy w języku niemieckim, a na przełomie XIX i XX wieku także czeskim. Do dziś utrzymywany jest zwyczaj niekładzenia na grobie kwiatów, ale kamieni wyrażających przekonanie, że Bóg jest Skałą, a dusza ludzka odłamkiem tej Skały symbolizowanym przez kamyczek.

Autorka: Terezie Dubinová

Nawiązujące artykuły

Židovský hřbitov

Židovský hřbitov hroby

Nawigacja

 
Infocentrum Mladá Boleslav
Železná 107
293 01 Mladá Boleslav
tel.: +420 326 109 405
email: infocentrum@kulturamb.cz
 
EU
Publikační a redakční systém Public4u © 2000-2022
load